NetteTercume.com

Tercüme hizmetleri için www.nettetercume.com adresini ziyaret ediniz.

ÇEVİRMEN

Bugün 20 yıl Öncesinde kıyasla İngiltere'deki büyük şirketler ve kuruluşların uluslararası ilişkilerinde eğitimli çevirmenler görev yapmaktadırlar. Fakat 20 yıl önce bu mesleğe girenlerin hemen hepsi şans eseri çevirmenlik yapmak için mesle­ğe girmiş olanlardan oluşuyordu.

Günümüzde geçimlerini sadece çevirmen olarak sağlayan insan sayısı hak­kında sağlıklı bir tahmin yapmak güçtür, ama bu sayının oldukça az olduğunu söyle- ] yebiliriz. Yine bu çevirmenlerin çok azının gerçekten çevirmen olarak yetiştiklerim veya eğitimli çevirmen olduklarını söylemek hayli güçtür. (Verrinder 1983: 27-33) Fakat çağımızın çeviri çağı olduğunu düşünürsek bu mesleğin ne kadar önemli oldu- ğu meydana çıkmaktadır. Bazı değişmelere tanık olsak da, bugün bile bu mesleğe 1 gereken önemin verildiğini söyleyebilmek için çok iyimser olmak gerekir.

Nerede çalışırlarsa çalışsınlar çevirmenler bilgi ve becerilerini geliştirmeye, güncel gelişmeler ile ihtisas alanlarındaki gelişmeleri izlemek için diğer çevirmen-lerle ilişki kurarak kendilerini sürekli yenilemeye gayret etmek zorundadırlar.

Çevirmen, kaynak metinle, alıcısı her kim olursa olsun erek metin arasında bir aracıdır. Çevirmen sadece iki dili bilen biri değil, aynı zamanda iki kültür arasın-daki güçlükleri yenerek anlam aktarımı yapan kişidir. (B. Hatim 1990 : 224-225)

İşte bu nedenle çevirmen her iki dilin kültürünü çok iyi tanımalı, eğer tanı iniyorsa bu eksikliğini gidermeye istekli ve hazır bir kişi olmalıdır. Hepsinden daha önemlisi çevirmenin kaynak dili doyurucu bir biçimde bilmesi ve erek dil üzerinde de tam bir denetime sahip olması gerekmektedir.

Çevirmen, yalnızca iletinin açıkça ortada olan içeriğini anlamakla kalmamalı, ince anlam ayırımlarını, sözcüklerin anlamlı, coşkusal değerlerini ve iletinin "tadımı ve ruhunu" belirleyen biçimsel özelliklerini de kavramalıdır. Ayrıca çevirmen hem] kaynak dilin hem de amaç dilin işlevlerini iyi bilmek zorundadır. Yani metindeki dil •devinin anlatımcı mı (expressive), bilgilendirici mi (informative), yoksa yönlendiri--i mi (vocative) olup olmadığını ayırt edebilmelidir. (Yurdanur Salman 1987:101 Nidida'dan alıntı.)

Çevirmenin kaynak ve erek dili genel olarak bilmesi de yeterli değildir. Ör­neğin Türkçe bilen bir kişi Türkçeyi iyi bilebilir, ama uzmanlık alanı değilse bir eko­nomi veya kardiyoloji alanında hiç bilgi sahibi olmayabilir. Öyleyse çevirmen kay­nak ve erek dilin yanında çeviri yapacağı alan hakkında da geniş bilgiye sahip olmalıdır.

Çevirmende bulunması gereken diğer bir önemli özellik de sezgili bir kişi ol­ması ve yazımsal anlatım yetisine sahip olmasıdır. Son olarak Vardar'ın (1990-100) da belirttiği gibi çevirmenin amacı dillerin ayrılığını bildirimi aksatmayacak bir dü­zeye indirerek erek bildirinin kaynak bildiriyle eşdeğerliliğini sağlamak olduğuna göre üretici-dönüşümsel dilbilgisi örneğinden esinlenerek saptamalı, böylece daha geçerli çözümlere doğru yol almalıdır. Yani kaynak dilin yüzeysel yapısından, ger­çekleşmiş tümce ya da bildiriden kalkarak derin yapıya, mantıksal anlamsal temel alanlara inmek, sonra da bundan kalkarak erek dilin eşdeğer yüzeysel yapılarına ulaşmak gerekir. Bu iki işlemden birincisi anlama sürecine, ikincisi ise anlatma sü­recine ilişkindir. Gerçekten de amaç yalnızca bildiriyi çözmek ya da anlamak değil, aynı zamanda, anladığını yeniden düzgülemek, uygun biçimde anlatmak, derin yapı­dan erek dilin yüzeysel yapısına geçerken dilsel düzeneğin gerektirdiği dönüşümleri yapmaktır.

Sonuç olarak çevirmenin her iki dili ve o dillerin kültürlerini iyi bilmenin ya-nısıra sezgili ve aktarım yetisi olan bir kişi olması gerekir. Çevirmen yabancı dili ve o dilin kültürünü ne kadar iyi bilse de o dil karşısın­da yine de bir yabancı olarak kalacak, en azından bu duyguyu taşıyacak ve kendini çok rahat hissetmeyecektir.

tercüme ankara

01:31 - 29/11/2007